Rus arama devi olarak gösterilen Yandex şirketi geçtiğimiz ay türkiye’de lansmanını yaparak yayına başladı. Öncelik olarak Türkiye’ye hizmet verecek olmasından ötürü ve rekabeti artıacağı için şimdiden teşekkürlerimizi sunarız. Yandex’in başarılı olup olmayacağını önümüzdeki günlerde göreceğiz lakin piyasada tekel varken başarılı olması için yenilikler yapması gerekiyor.Bu konuda çalışmalar yapmaya başlanmış zaten.

Yandex haritalar bu konuda oldukça mantıklı bir hareket olmuş. Lakin çoğu insan google’n yapamadığını yandex yaptı gibi düşüncelere kapılmışlar ki bu yanlış. Google istese çok rahat yapardı, ayrıca kim olursa olsun Türkiye’de kullanılan arama motorları istatistiğini görse hiçbir yenilik yapma zahmetine girmez. Aklıma gelen ve uygulanırsa bir nebze olsa da faydalı olabileceğini düşündüğüm düşüncelerimi aktarayım;

Tasarımı daha fazla sadeleştirmeleri gerekiyor. İlk tasarımlarından oldukça fazla şikayetçi olduğumuzu sanırım çok net anlayıp, baya birşeyi azaltmışlar. Ancak bu haliyle bile çok kalabalık. Haberlerin hemen görünmesi çok güzel ama futboldan zerre kadar anlamayan ve alakası olmayan bir insan için, Antalya Galatasaray maçı sonucu fazlalık gibi gelecektir.

Outdoor reklam denemesi yapabilirler. Bubilet.com gibi istanbul’un belli yerlerine reklam vererek, otobüslere de olabilir. Ancak bu gibi büyük çaplı reklam bütçelerini denemeden evvel bu tarz işleri tecrübe edenlere sormak gerekir, mesela enuygun.com Çağlar Erol’a danışılabilir.

Soruların bir kısmına tek cümle ile cevap verme. Basit ama çok faydalı olabileceğini düşünüyorum. Zira aranılan şey sadece çok ufak bilgi ve tüm sitelerde zaten birbirinin tamamen kopyası bunun yerine çat diye vermek çok daha akıllıca olur. Örnek; bayramda hava nasıl olacak, okullar ne zaman açılıyor, bugün günlerden ne gibi.

Çöp siteleri indexlememesi. Bu durum zaten google’da iğrenç bir hali aldı. Adam ilk sırada aradığını bulamadığından dolayı ikinci sıraya gidiyor ancak görüyor ki ikincisi sıradakinde de bilgi yok! Adama sormazlar mı; ne anladım bu işten? İşe yaramayan içerikler yazısında da bunların ne kadar gereksiz olduğuna değinmiştim.

Nokta Medya gibi büyük şirketlerle ortaklık yapması. Yanlış hatırlamıyorsam Türkiye’de internet kullanan insanların yüzde 80′inden fazlası Nokta’nın internet sitelerini kullanıyormuş. Blogcu, sinemalar, izlesene gibi. Hali hazırda ellerinde çok ciddi miktarda veri olacağını düşünüyorum. Bu veriler sayesinde en azından Türk halkını daha yakından tanıma fırsatı olabileceğini düşünüyorum. Böylelikle google’n arama önerilerini de çalmamış olurlar *

Şimdilik aklıma gelenler bu kadar, bir nebzede belki katkımız olur, yoksa yandex türkiye‘de tutar mı yazısı ve Mevlana Gürbulak’ın yandex türkiye‘de neden başarılı olamaz yazılarındaki karamsar düşünceler maalesef gerçekleşecektir.

*Geçtiğimiz günlerde arkadaş ortamında geyik yaparken yandex türkiye’de yayına başlamış dediğimde bir arkadaşın, 3-4 ay evvel o şirket (yandex) aramalarda kullanılan kelimeleri girecek adam arıyordu demişti. Ayrıca kıyasladığımızda da hepsini almamış olmasına rağmen oradan faydalandıkları çok aşikar.

fflick, geçen sene Digg adlı servisin 4 çalışanı tarafından inşa edildi. Çalışma mantığı oldukça basit; twitter hesabınızla giriş yapıyorsunuz ve filmler hakkında diğer ileti yazanların görüşlerini görebiliyorsunuz. Görüşler tabiki pozitif, negatif, ilginç gibi bazı etiketlerle sınıflandırarak filmler hakkında kullanıcıların yorumlarına göre analiz yapılıyor. Maalesef servis şu an için türk filmlerinin analizi için gerekli alt yapıya sahip değil. Bu servis sayesinde filmlerin insanlar üzerindeki etkileri kolaylıkla analiz edilirken trendler de belirlenmiş oluyor.

Google bu satın almalarıyla internette tek oyuncu olma yolunda ısrarla ilerlemeye devam etse de kullanıcısı açısından devasa bir pörtföye sahip olan facebook karşısında bu tarz servisler çok kullanışlı olmayacağı düşüncesindeyim. Her ne kadar servisi bir sosyal ağ olarak kullanmayacak gibi olsa da en azından Google kendi içerisinde (arama motoru açısından) filmlerde sıralama yaparken kullanıcı görüşünü de algoritmasında yer verecektir.

Satın almada dikkat çeken başka bir husus ise kuranların Digg çalışanı olması. Bir nevi trendyol.com’un arkasında İpek yol gibi büyük bir markanın var olması gibi fflick’in kurucularının başarılı başka projelerinin de var olması satın alma kararlarını daha kolaylaştırıyor sanırım.

Peki başlığımıza dönecek olursak webrazzi madem bu kadar kaliteli neden boş içerikle yan yana? Açıkçası mütemadiyen takip ettiğim sitelerden biriydi webrazzi, ta ki 3 Ocak 2011 de çıkan quora haberine kadar. Diğer bir vehamet, yazıyı yazan kişinin webrazzi kurucusu olan Arda Kutsal olmasıydı. Yazılan yazıyı birkaç kez okuduysam da fayda vermedi. Yazarın burada ne anlatmak istediğini pek anlayamadım. Yazıda anlatılan quora denilen sosyal paylaşım sitesi (bizim inploid.com da buranın çakmasıymış) üzerinden istediğiniz kişilerin mail adreslerine deneme yanılma yoluyla ulaşabiliyormuşuz.. tabi üye ise…

İyi güzel abiler de bu nasıl bir yazıdır öyle? Neymiş efendim bilmem kimin mailine bu sayede ulaşabiliyormuşuz. Aklıma önce bu yazıyı yazanın facebook‘dan haberdar olmayacağı aklıma geldi, sonra dönüp tekrar bakınca ve Arda Kutsal’ı görünce inanamadım. Açıkçası böyle bir yazıyı kaleme almak neyse diyelim de kaleme alıp webrazzi de yayınlamak da nereden çıktı? Bence bu yazı facebook’dan bi haber olunduğunun göstergesidir. Çünkü yazıda bahsedilen deneme yanılma yolu ile ünlü kişilerin maillerine ulaşılmasını zaten facebook üzerinden yapabiliyoruz. Yeni birşey mi bulmuşlar acaba? Yoksa çok önemli bir güvenlik zaafiyeti mi?

Herşeyi geçtim aradığımız kişi quora denilen zımbırtıya üye olmuş olacak da biz de onun mailini tutturacağız da, da da da.. Madem öyle tutturmayla oluyor bu işler neden 500 milyon kullanıcı veritabanına sahip facebook üzerinden yapmayı düşünmediniz? Açıkçası bu yazıdan sonra çok fazla yadırgadım webrazzi’yi. Tabi ki bir kişinin okumamasından dolayı proje hiçbir zaman değer kaybetmez ama böyle basit hatalar yapılmamalı diye düşünüyorum.

Google ilk defa Türkiye verisini sunmasına rağmen daha öncelerinde Top 1000 olarak da tüm dünyadaki listeleri sıralıyordu. Bu listede sitelerin hemen yanında kategori olmasına rağmen henüz Türkiye verisinde kategorize sistemi yok ancak herhangi bir siteyin detayına indiğinizde hangi verilerden oluşuyorsa ona göre kategorize yapıyor (öyle sanıyorum) bu sayede sitenin ne ile alakalı olduğunu çıkarabilirsiniz. İncelerken büyük bir eksiklik farkettim facebook’un bulunduğu Social Networks kategorisi içinde ayrıca bir liste olmuş olsaydı ve oradaki siteleri kendi kategorisinde değerlendirmiş olurduk.

Ziyaretçi sayısı gibi hiçbir yerde bulunmayacak (eğer sahibi paylaşmazsa) bir veriyi paylaşması muazzam birşey olmuş. Düşünün ki kendinizi rakiplerinizle kıyaslabiliyor, herhangi bir piyasada monopol konumundaki sitenin ne kadar kitlesi olduğunu görebilir ona göre stratejinizi belirleyebilirsiniz. Ancak tam olarak bu bilgiyi aldanmamanızda fayda var çünkü Google verileri yaklaşık olarak veriyor. Gerek kendi sitelerimle gerek Ersan Özer’in paylaştığı timsah.com ve uzmantv.com sitelerinin verileriyle karşılaştırdığımda birebir aynısı olmadığını gördüm. Ama en azından fikir verme açısından bile olsa çok muazzam bir bilgi.

Ziyaretçi sayısı muhtemelen google’dan gelen kullanıcıları baz alıyordur diyenler oldu ancak toplamı hesaba kattığını düşünüyorum, kasım ayında ilk 100′de olup da sadece pop up ile açılarak o listede yer alan bir sitenin varlığından dolayı bu sonucu çıkarttım.

O siteye giren kullanıcın başka nerelerde gezindiğini göstermesi de en çok hangi içerikle alakalı ziyaretçi geldiğinin göstergesi. Mesela izlesene.com verisine bakacak olursak alakalı sitelerin içeriğinden de anlaşılacağı üzere en fazla izlesene’ye video klip için geliniyor diyebiliriz. Bu sayede incelediğimiz sitenin muadil versiyonlarını görebiliriz, alım yapacaksak eğer buradan bir site seçilebilir. Veyahut da ona göre paravan site açılabilir. Peki bu veriyi google neyi baz alarak gösteriyor?

Google analytics kullanıp günlük olarak anahtar kelimelerden gelen ziyaretçileri takip ediyorsanız eğer, anahtar kelimelerinizin aratılması durumunda çıkan siteleri listelemiş gibi duruyor. Zaten birinci sitede aradığını bulamayıp ikinciye geçtiyse kullanıcı, onu ziyaret eden bunu da ziyaret etmiştir diyip bize sonuç gösterebilir. İkinci olarak google kullanıcılarda çerez uygulaması yapıyordu adwords için. Önceki gezdiğin sayfalara göre diğer gideceğin sayfada sana eski sayfalarla alakalı reklam gösteriyordu muhtemelen bu veriyi de kullanmıştır.

Son olarak, Google ad planner sayesinde edindiğiniz bilgiler ışığında sitenizi tekrardan gözden geçirip yeniden konumlandırabilirsiniz. Diğer bir yazıda google top 100 listesini değerlendreceğim.

Ayrıca yeniyıl tatili sırasında böyle bir güncellemenin hoş olmadığını da yineleyerek, aksi takdirde kötü zihniyetli kullanıcılar tarafından blog’unuzun zarar görebileceği vurgulanmış.

Eğer güvenlik ile ilgilenen biriseyseniz değişiklik kodlarına bakıp geri besleme istediklerini söylemişler. Muhtemelen wordpress 3.1 sürümünü yayınlamadan evvel daha başka yerlerde XSS uyarısı verebilecek açık kalıp kalmadığını kontrol etmek istiyorlar.

Bir defa büyük baş proje yapıyorsanız eğer facebook login ile kullanıcı üye olabilmeli sende oradan istediğini veriyi çek, ne uğraştırıyorsun beni üyelikle falan, ne işle yaptığımı adımı sanımı? Onsuz olmadan insanlar üye olmaz mı? Olur da hem hedeflerine yavaş ulaşırsın malum 15 milyon lira gibi bir para kazanacaklarını hayal ediyorsun, hem de projen büyük baş olmaz. Çünkü yapmak istediğin şey; kullanıcının hareketlerine, yorumlarına ve ilgi alanlarına göre şekillendirmek, bunun için de çok ama çok üye olmalı ki hata payın minumum seviyelere gelsin.

Hangi site vardır ki illa üye olma zorunluluğu içerir? Benim projem everest tepesi gibi diyorsan bırak aç kapılarını kullanıcılara. İki ileti okuyamadan ne yaptığını anlayamadan! nasıl üye olmamı bekliyorsun? Serbest kalsın kullanıcılar sonuçta bizler senin için potansiyel müşterin konumundayız, öyle tükkana, almayacaksanız eğer girme demek var mı? Belki birşeye bakıp çıkacam daha sonrasında ayağım alışacak?

Landing page denilen karşılama sayfası tam bir manasıyla epic fail’dir. Ağa olay nedir? Diğer büyük başlara bak bakalım adam kocaman yazıyor ne yaptığını falan artı kullanıcıya gel senle bi take a tour yapalım diyor, sen ise kime bakmıştın edasıyla kapıda öyle bir güvenlik kurmuşun ki el insaf derler. Daha da inploid.com’a gelmem! der çeker gider.

Siteyi google’a açtığınızdan gezme fırsatı yakaladık, orada dikkat çeken hususlardan biri de kullanıcıların henüz birbirleriyle çet yapamıyor olmaları. Adamlar burada karşılıklı iki kişi direkt geyiğe dökmüşler, bunun için en makul çözüm facebook gibi çet’tir. Velev ki yapmadın diyelim, ne olacağı var mı? diğer eleman zaten tutturmuş ben mesenger kullanıyorum orda daha rahat. diye kullanıcılar pır diye başka mekana uçar.

Biraz daha incelediğimizde kullanıcıların grup da kuramadığı anlaşılıyor, burada da adamlar grup açarlar gibi hayde hücum diye yorum yapmışlar bunun yerine grup açılsa hem de kullanıcıları kategorize ederken daha kolay olsa olmaz mı?

Temayı eleştirme zahmetinde bulunmuyorum malasef, konsept değişikliğine kesinlikle ihtiyacı var yazılarda sağ taraf çok boş kalmış onun yerine ilgili sorular çıkabilir belki çıkıyordur ama ziyaretçilerde gözükmüyor. Tüm yazılarında kalın olduğunu ilk defa görüyorum.

Yukardaki eleştirilerim projenin temel hatlarıyla ilgili ancak bunlar haricinde birşeyi kesinlikle unuttuklarını gördüm o da GOOGLE. Madem forumları meydan okuyacak bir proje yapıyorsun madem uzmanlarından cevap alacağından dolayı milletin google soru yerine inploid’e soracağını düşünüyorsun o zaman google göre çok iyi derecede optimize edin. Google’da her gün milyonlarca arama yapılıyor bunların en kötüsünden bir kısmını ele alsanız sizin için ilk etapta tanıtım açısından çok iyi olacaktır. Yoksa içeride o kadar içerik üretilirken buna rağmen bihaber olacak insanlar açısından yazık olacak.

Aslında yapılacak olan iş çok da zor değil bu dakikadan sonra alt yapı hazırlanmış gereken sadece gelen soruları çok hızlı bir şekilde kategorize edip kullanıcıların da hangi kategorilere yorum yaptığından veya beğendiğinden yola çıkarak gelecek soruyu ona göre belirlemek. Tabi bunun yanında kullanıcıdan kendisi hakkında biraz daha fazla bilgi alırsan kategorizasyon olayı daha hızlı olacaktır.

Projeye sosyal ağ olarak bakacaksak eğer bi ihtimal tutabilecek cinsten diyebilirim ama konseptinin hiçbir zaman dışına çıkamayacaklar bu yüzden kullanıcı içeride çok fazla dolanacağını sanmıyorum. Sonuçta burada fotoğraf bakmadır, oyun oynamadır gibi facebook’un en önemli iki aktivitesi olmayacağı için kullanıcıyı oyalayacak başka alternatifler üretilmeli.

Projenin arkasındaki 5 ejdere gelirsek açıkçası birkaç ejder olayın ne olduğundan bi haber yatırım yaptılar sırf Nevzat Aydın var diye işe girdiler ancak paylarına düşen 30 bin lira olduğu için battıkları! zaman pek birşey kaybetmeyecekler. 150 bin lira fena para değil yatırım açısından ancak kısıtlı bir bütçe olduğundan çok iyi derecede değerlendirmek ve tüm bir yılın çizelgesini maksimum verim alınabilecek ölçüde ayarlanmalı.

Madem 15 milyon para kazanacaktı da neden gelip %60 gibi büyük hissesini satmış olabilir diyebilirsiniz. Aslında Ersan Özer’in yatırım konusunda dediği birşey var, siteyi büyütmek amacıyla yatırım alın yoksa sıfırdan projede bu kadar az paraya o kadar çok köfte vermek zorunda kalırsınız. Öncelikle ailenizden falan isteyin der, lakin proje sahipleri bu yolu denemişler ve oradaki istihkaklarını doldurduklarından köprüye girmeden son çıkış olarak burayı tercih etmişler. Umarım onlar adına en iyisi olur.

Girişimin arkasında bulunan ejderler için söylenecek tek şeyi sanırım Ömer Ekinci söyledi;  “bu gibi projelerin dragonlara ihtiyacı olduğunu zannetmiyorum ( Gerçi TR deki dragonların herhangi bir işletmeye ya da girişime -en azından şimdiye kadar- faydalı olduğunu düşünmüyorum o da ayrı) böyle projeler tutarsa viral olarak tutar, tutmazsa dünyanın bütün dragonları arkadan ittirse de tutmaz. O yüzden inploid i tutturacak olan şey kendi sosyalliğidir.“

Daha öncesinde bahsettiğimiz bloglar için ScribeFire firefox eklentisi‘ni kullanabilmeniz için uzaktan yayınlamanın açık olması gerekiyordu. Eğer açık değilse güvenlikden ötürü gelen wordpress güncellemesi sizi açıkçası pek bağlamıyor. Ayrıca açıktan ötürü oluşan güvenlik probleminin sonucunda yazarlar ve katkıda bulunanlar olarak atanmış üyelere yazıları silme, düzenleme ve yayınlama hakkı veriyormuş.

WordPress uzaktan yayınlamanın açık olup olmadığına bakmak için Ayarlar>Yazma kısmında bulunan Uzaktan yayınlamanın iki seçeneğini de kontrol edebilirsiniz.

Google kaynaklı dalgalanmalara göz atacak olursak, geçtiğimiz en büyük dalgalanmalardan biri olan 22 Ekim’i örnek verebiliriz. Birçok sitede bir anda ziyaretçi grafiğinde aşağı doğru kırılma yaşandı. Google’n altyapısında yapılan gerek algoritma değişikliği gerek kullanıcıların tepkisini ölçme amaçlı dalgalanmalar sonucunda birçok site bir anda çok fazla ziyaretçi kaybıyla karşı karşıya kalır. Çoğu zaman geçici bir durum olması hasebiyle anlık olarak yapacağınız değişiklikler pek işinize yaramayacaktır. Bu yüzden sitenizi eski haline getirebilirim diyen fırsatçılara göz açtırmayın lakin daha öncesinde böyle bir durumla karşılaşmış olup da başarıyla üstesinden gelmiş birinden ücretli olarak yardım alabilirsiniz. Şu anda maalesef bu tarz durumlarda şöyle yapın denemez çünkü her dalgalanmadan farklı şekilde kurtulabiliyorsunuz. Bazen dalgalanma karşısında tepkisiz kalıp o zamana kadar yaptıklarınızı aynı şekilde devam ettirmeniz bile sizin için iyi olabiliyor.

Kimi zaman kullandığınız analitik ölçüm sitelerinde bir kelimede ciddi manada ziyaretçi kaybına uğrayabiliyorsunuz. Bunun en temel sebebi o kelimede bulunduğunuz sıralamada kayboluyorsunuz veyahut birkaç alt sıraya inmiş olabiliyorsunuz. Peki, temelde o kelimede yer değiştirmenize neden olan şey nedir? Kelime sıralamasında google birçok parametre kullandığından ötürü sıralama değişikliğine sebep olacak da yığınla sebep vardır. Mesela uzun zamandır o kelimede yukarı çıkabilmek için ekstradan backlink sağlıyordunuz bu yüzden google sizi o kelimede filtreye takıp, o kelimede sizi aramalarda göstermeyebilir. Birkaç alt sıraya düştüyseniz eğer, muhtemelen alt taraftaki siteler sizden daha güncel olduğundan ya da birkaç defa aynı konudan bahsedip o kelimede yükselmeye çalışmış olabilir yada başka yerlerden kendilerine backlink sağlayıp sizi sıralamada geçebilir. Başka bir ihtimal de sizin sağladığınız backlinklerin artık olmadığından dolayı da olabiliyor. Bunun için o kelimede backlink sağlamaya ya da genel anlamda diğer sitelerden link eklemeye devam edin. Son olarak da o kelimede farklı rakipler piyasaya çıkmış olup siz sıralamada epey geriye düşmüş olabilirsiniz. Mesela gündemde dolaşan bir haberden ötürü herkes o konudan bahsetmeye başlar, o zaman siz de sıralamada yer kaybedebilirsiniz. Örneğin, fatih tekke kelimesinde iyi bir pozisyona sahip olmanıza rağmen, Fatih tekkenin Beşiktaş’a transfer olması bu konunun birçok yerde bahsedilmesine sebep olacak bu yüzden size eskisi kadar ziyaretçi getirmeyebilir.

Kelimelerin arama hacminin değişmesi mevzusu ise kimi kelimelerin mevsimlik bazısının ise günlük olabilmesi durumu. Örnek; geçtiğimiz aylarda ülkemizde referandum vardı. Bu yüzden referandumla alakalı olarak milletimiz sürekli arama yaptı ancak ta ki referandum tarihi 12 Eylüle kadar, tabii ki o tarihten sonra kim ne yapsın referandumu? Neden evet, neden hayır aramalarından tutun da referandumda nerede oy kullanacağımıza kadar arama yapıldı, ama referandum bittiği gün artık ülkemizin de gündeminden düştüğünden ötürü o kelimenin de aranma hacmi düşüyor. Başka bir örnek ise tek tip askerlik ile ilgili, başbakan şu gün açıklama yapılacak dendiğinde pür dikkat milletimiz acaba tek tip askerlik ne oldu diye aratmaya başlıyor bunun sonucunda ise ziyaretçilerimiz o gün bir anda artmış oluyor ertesi günlerde ise herkes tek tip askerlik hakkında bilgi edindikten sonra arama yapmadığından ötürü artık o kelimede ilk sırada olsanız dahi çok az ziyaretçi gelmiş oluyor. Bize de çok fazla ziyaretçi kaybı olmuş gibi geliyor. Tabi bu sebepleri de bilebilmeniz için gündemi takip ediyor olmanız gerekmektedir.

Yukarıdaki sebeplere bakacak olursak hemen hemen hepsi dış menşeli nedenler olarak gözükmektedir. Bazısında önlem alabiliyorken veyahut da ziyaretçi kaybına engel olabilecekken kimisinde ise tamamen google kaynaklı olduğundan herhangi bir şekilde müdahalede bulunamıyoruz. Keşke bizim yerimize önlem alacak veyahut da bize bu tarz durumları haber verecek bir sistem olsaydı da internet sitelerini idare etmek hem daha zevkli hem de basit hale gelseydi.

Formspring.me kullanan kullanıcılarının çoğunun amacı tamamen farklı. Kimi birisinin kız arkadaşı olup olmadığını öğrenmek ister, kimi doğum gününde hediye almayı düşündüğü arkadaşının oradan zevklerini anlamayı ister, kimi yüzüne karşı söyleyemediği lafı söylemek ister vs. Listeyi çok ama çok uzatabilirim, ancak neden kullanıldığı konusunda birkaç ana başlık yapmak gerekirse bunlardan en önemlisi herhalde üye olmadan yani kimliğimizi belli etmeden karşı tarafa sorumuzu sorabilmek. Formspring.me üzerinde ünlü olmak gibi bir kaygı taşınmıyor olsa gerek kimse bana şu kadar soruldu ben o kadarını yanıtladım diyemez, sonuçta kendisi de oturup diğer tarayıcıdan soruları sormuş olabilir!

Peki insanlar tanımadıkları insanların sorusunu neden yanıtlarlar? İnsan doğasında her zaman beğenilme, takdir edilme, takip edilme hissi bunun yanından ihtiyacı vardır. Mesela yığınla facebook takipçilerin kim uygulaması dolaşıyor! Hal böyle olunca diğerleri tarafından takip edilerek onu mu yaptın bunu mu yapacaksın diye soru sorulması o insanın hoşuna gittiğinden eminim. Hangi işin içine mistik bir duygu girerse o iş her zaman takip edilir. İnsanın doğasında var olan başka birşey de meraktır. Boşuna denmemiş zaten insanın başına ne gelirse ya meraktan ya .. diye.

Formspring.me‘yi yoğun olarak kullananlar arasında diğer dikkat çekici durumda, kullananlar yaşının küçük olması. Yani hiçbir aklı başında bir insan oturup da tanımadığı bir insandan ne soru bekler (apaçık diğer sosyal ağlarda beyler! bakın aha bu da benim hesap diye paylaşıyorlar.), ne de cevaplarlar. Yahu adam oradan kız arkadaşın var mı diye yazmış, madem yok dersem senin için bir ümit kaynağı olacak, çık gel yüzümüze karşı sor değil mi? Ne o öyle oradan buradan gizli kapaklı soru sormak? Ama yaşı ufak insanlar kendi aralarında böyle şeyleri soramayacaklarından olsalar buraları kullanmayı tercih ediyorlar gibime geliyor.

Formspring.me de soru sorulmasını isteyen insanları görünce hep aklıma incisözlük geliyor, evet beyler ben … bilmem kimim sorularınızı alayım! Bu yüzden de olsa gerek hepsinin liseli olduğunu da düşünüyor olabilirim. Siz hiç gördünüz herhangi bir devlet büyüğünün formspring.me hesabı olduğunu? Düşünseniz barrack obama’ya soru soracaksınız da size cevaplayacak, zeki mürende bizi görecek miydi?

Aslında formspring.me kısmen de olsa eski internet kullanıcılarını hatırlatıyor, nickname dönemini yani. Tabi tek farkla burada karşındaki insanı bilebiliyorsun ama eskiden hatice diyip bekir de çıkabilirdi! Her ne kadar internet geçmişinde nickname kullanarak chat yapılmış olsa da formspring.me kullanmam kullananları da kınamam!

Böyle bir ortamı hayal ettim ve içine kendimi koydum; Mesela halen ders seçimlerinde acaba kimden ders alsam diye herkese sorma gereksiniminde bulunuyorum, ve muhtemelen çoğunda da malasef ki bu durum hayal krııklığıyla sonuçlanıyor, peki neden? Çünkü bana öneride bulunan kişiler tek parametreye göre düşünüp öyle cevap verdi. Belki bu dersi aynı hocadan aldık ancak o arkadaşın aldığı dönem güz benimki bahar olabilir, o arkadaş birçok sayısal dersin yanına tek sözel ders almış olabilir ben alırken birçok sözel dersin yanına o sözel ağır gelmiş olabilir. Sınavlar öncesinde o arkadaşın morali çok iyiyken ben hasta olmuş olabilirim, o arkadaşın sınav günleri çok esnek iken benim aynı günde 3 adet sınavım olmuş olabilir diyerek uzattıkça uzatabilirim. Görüldüğü üzere elimizde öyle bir veri olmalı ki her ihtimali düşünerek bana cevap verebilmeli. Bunun içinde tabi insanların çok aşırı derecede internette birşeyler paylaşıyor olmalı ki bunu yapıyorlar, aynı zamanda bu ortamların tümünün bir arada olmalı.

Mesela sınav öncesinde İmdb’den film aramışım daha sonrasında da twitter’dan komedi filmi izlediğimi yazmışım diye varsayalım. Ertesi günde sınavın kötü geçtiğini öğrenci tabiriyle patladığını düşünelim. Buna bakarak nasıl çıkarımlarda bulunabiliriz? Sınav öncesi gece filmi izlememek gerekirmiş diyebilir miyiz? Hayır, film tek başına değişken değil. Belki komedi filminden kaynaklandı, belki gece geç yatmaktan kaynaklandı film izlemeyip de sabaha kadar oturabilen öğrencileri hepimiz biliyoruz, belki de tamamen farklı bir sebepten kim bilir değil mi.

Aslında Ferruh Mavituna’nın istediği şey tüm insanların bir yerlerde ortak birşeyler paylaşıyor olması ve bizimde kendimize benzer özellikler gösteren en basitinden x ülkesinde y üniversitesinde okuyup yarınki sınavda başarılı olan öğrenciyi bize önererek onun yaptıklarını yapmamız durumunda başarılı olacağımızı söyleyecek bir sistem olması. Veyahut bu durumla daha öncesinde karşılaşılmış olabilir. Tabi bu sistemde de değişik parametreler olacak mesela onun okuduğu ülkede kış olduğundan hemen uykuya dalmış olabilir bizimse yaz olduğundan uykumuz gelmediğinden sınavda uyuklayabiliriz gibi ancak bu sistem sayesinde bu farklıkları kesinlikle en aza indirebileceğimizden şüphemiz olmayacaktır.

Peki böyle bir sistem mümkün mü? Yapılması her ne kadar zor gözükse de bugüne kadar yapılan diğer büyük yenilikleri göz önüne aldığımızda neden olmasın diyebiliriz. Eğer yapılırsa, yazının son paragrafında da belirttiği gibi bu kadar data verimli işlendiğinde, büyüyen trendleri hatta ekonomik krizleri bile tahmin etmek çok kolay olabilirdi, cümlesinin gerçek olması hayal değil.